هو الاول

فرهنگی - مذهبی - اجتماعی - علمی

10 - صله رحم (دیدا با خویشاوندان)

دیدار با خویشاوندان

خویشاوندان، ارتباط خونی با هم دارند و در حقیقت شاخ و برگ های یک درختند. هر درختی برای حفظ حیات خود به هم کاری همه اجزا با یکدیگر نیاز دارد. حفظ رابطه خویشاوندی نیز با همکاری و همیاری بستگان امکان پذیر است. سنت حسنه صله رحم، از نیکوترین برنامه های دین مبین اسلام است و موجب پایایی درخت خویشاوندی می شود. در آیه ها و روایت های بسیاری هم بر آن تأکید شده است.

 از جمله پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله می فرماید:وصیت می کنم حاضران امت خود را و غایبان ایشان را و کسانی را که در صلب پدران و رحم مادران هستند که تا روز قیامت صله رحم به جا بیاورند، اگرچه بین آنها به اندازه راه یک ساله باشد.

منظور از صله رحم، فقط دیدار اقوام نیست، بلکه مفهوم گسترده تری را در بردارد. مهم ترین شان این است که در حد توان و امکان، به یاری رساندن و رفع نیاز بستگان خود بپردازد اگرچه برخی از آنها عقیده و مشرب فکری یکسانی با ما نداشته باشند و نکته مهم این است که این رابطه و پیوند همواره حفظ شود.

مصداق هایی از قطع رحم و صله رحم

بریدن از خویشان که از آن به قطع رحم تعبیر شده است، تنها به معنای قطع رفت وآمد نیست؛ همان گونه که صله رحم، فقط در دیدار یکدیگر خلاصه نمی شود. از جمله مصداق های قطع رحم، این است که بستگان خود را به گفتار یا کردار بیازاری و با او رفتار ناشایست کنی یا او نیازمند به چیزی مثل: لباس، مسکن و خوراک و... باشد که تو قدرت رفع نیاز او را داشته باشی، ولی هیچ اقدام نکنی یا حقی از او سلب شده باشد و برای تو احقاق آن حق فراهم باشد، ولی بی توجه باشی یا به سبب کینه و حسد، از او دوری کنی و هنگام بیماری او به عیادتش نروی و هنگامی که از سفر باز می گردد، به دیدنش نروی.در مقابل، یاری کردن به مال و کمک کردن با زبان و دست و پا و پرهیز از رنجش و آزار خویشان و مواردی این گونه، از مصداق های صله رحم هستند. البته خودداری از آزار و اذیت خویشاوندان، بهترین نوع صله رحم معرفی شده است.

در روایتی، امام صادق علیه السلام فرمود: «صله رحم کن، اگرچه به شربت آبی باشد و بهترین صله رحم، خودداری از آزار خویشان است».سنت الهی صله رحم، وظیفه ای اخلاقی است که نه تنها با بستگان پاک و پرهیزکار، بلکه حتی با آنان نیز که اهل گناهند، واجب است. چه بسا به برکت رفت وآمدهای بستگان صالح، دیگران نیز راه صلاح پیش گیرند و تأثیر بپذیرند. گاهی ترک بازدیدهای خانوادگی سبب می شود که بستگان ناصالح، بر کجی هایشان افزوده شود، در حالی که حفظ رابطه خویشاوندی، مدد خوبی برای بازداشتن آنها از انحراف بیشتر خواهد بود. در این صورت، تکلیف ما همچنان حفظ برقراری پیوسته ارتباط و پیوند فامیلی است.فردی شیعه از امام صادق علیه السلام می پرسد: برخی خویشاوندانم خط و تفکر دیگری دارند، غیر از فکر و عقیده من، آیا آنان بر من حقی دارند؟ حضرت فرمود: آری، حق قرابت و خویشاوندی را چیزی قطع نمی کند. اگر با تو هم فکر و هم عقیده باشند، دو حق بر گردن تو دارند: یکی حق خویشاوندی؛ دوم حق اسلام و مسلمانی.

همچنین نقل است: فردی خدمت حضرت رسول صلی الله علیه و آله آمد و عرض کرد: خویشاوندی دارم که با آنها پیوند می کنم و رابطه دارم، اما آنان آزارم می دهند، [از این رو] تصمیم گرفته ام آنان را ترک کنم. حضرت رسول صلی الله علیه و آله فرمود: آن گاه، خدا هم تو را ترک می کند!... گفت: پس چه کنم؟ رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: به کسی که محرومت کرده، عطا کن؛ با کسی که از تو بریده، رابطه برقرار کن کسی که بر تو ستم روا داشته، از او درگذرد. هر گاه چنین کردی، خداوند پشتیبان تو خواهد بود.از حضرت علی علیه السلام نیز روایت می کنند: «با خویشاوندان پیوند و رفت وآمد داشته باشید، هر چند آنان با شما قطع رابطه کرده باشند».

فایده ها و آثار صله رحم

1. صله رحم و طولانی شدن عمر

بسیاری از آموزه های دینی، افزون بر نفع اخروی، منفعت دنیوی نیز برای ما به همراه دارد و به زندگی مادی ما هم سر و سامان می بخشد که صله رحم، یکی از آنهاست.

در روایتی از نبی اکرم صلی الله علیه و آله درباره افزایش عمر، یکی از آثار دنیوی صله رحم، چنین آمده است:نمی دانم چیزی را که عمر را زیاد کند، مگر صله رحم. حتی این گونه هم می شود که از عمر کسی سه سال باقی مانده باشد و صله رحم به جا آورد، خداوند عمر او را سی سال زیاد کند و سی و سه سال عمر بگرداند و می شود که از عمر کسی سی و سه سال باقی مانده باشد و قطع صله رحم کند، خداوند سی سال عمر او را کم کند و سه سال بگرداند.

روزی امام صادق علیه السلام به شخصی به نام میّسر فرمود: ای میّسر عمر تو زیاد شده است، چه عملی انجام می دهی؟ عرض کرد: من در بازار برای کسی کار می کردم و پنج درهم مزد می گرفتم و به خاله ام می دادم. آن گاه امام فرمود: به خدا سوگند، دو بار مرگت نزدیک شد، ولی به خاطر این صله رحم و دل جویی از خاله ات، به تأخیر افتاد.

2 - صله رحم، افزایش روزی و فقرزدایی

از جمله سودهای دنیوی صله رحم، رونق در ثروت و روزی است. چنان که امام سجاد علیه السلام در حدیثی، از رسول گرامی صلی الله علیه و آله نقل می کند:

 «هر کس خوش دارد خدا عمر او را دراز کند و روزی اش را توسعه دهد، باید صله رحم کند».بعضی افراد صله رحم را ترک می کنند تا فرصت بیشتری برای کارکردن داشته باشند و از این راه، درآمد خود را حفظ و بیشتر کنند. این افراد اگر در مفهوم روایت های امامان بیشتر دقت کنند، پی می برند به اینکه نه تنها با قطع رحم روزی خود را گسترش نمی دهند، بلکه خود را از توفیقی بزرگ در این زمینه محروم می سازند. آنهایی که در فقر و پریشانی به سر می برند، برای رهایی خویش از وضع موجود، به صله رحم روی می آورند، چنان که امام صادق علیه السلام می فرماید: «صله رحم، عمر را زیاد می کند و فقر و پریشانی را از بین می برد.» پس، صله رحم کنید تا فقر از میان برود و روزی ها افزون تر شود.

3 - صله رحم و محبوبیت نزد خویشاوندان

وقتی یکی از افراد فامیل، در بحران و مشکلات زندگی اش غوطه می خورد، اگر یکی از خویشاوندانش که اهل نیکوکاری است، با آنها صله ارحام کند و نگرانی آنها را نگرانی خود بداند، در این صورت خانواده ای که در رنج و سختی به سر می برد، او را فرشته ای آسمانی می پندارد که برای حل مشکل و رهایی اش فرود آمده است، گرچه از او، تنها هم دردی و همدلی ببیند.

 از امام علی علیه السلام نقل است: «صلةُ الرحم تُوجبُ المَحَبَّةَ؛ پیوند با خویشاوندان، محبت می آورد».بی شک، صله رحم به معنای حفظ حرمت و موقعیت و توجه به طرف مقابل است و هر قلبی که ازدیگران، توجه و دلجویی بیند به آن ها علاقه مند می شود؟امام علی علیه السلام می فرماید: «صله رحم... انسان را در میان خانواده و بستگانش محبوب می سازد.» این محبوبیت نشانه های بسیاری دارد، از جمله اینکه: وقتی مشکلات و گرفتاری ها به انسان هجوم می آورند، خویشان اردتمند خود را بازوان مقاومی می بیند که حاضر نیستند کوچک ترین گزندی به او وارد شود و هرگاه دشمنان آدمی، سد دفاعی بستگان فرد را در مقابل خویش ببینند، خود را خوار و ذلیل می پندارند و ناامید می شوند. امام علی علیه السلام در سخنی زیبا فرموده است: «صله رحم، محبوبیت به بار می آورد و موجب خواری و ذلت دشمن می گردد.»روشن است که قطع این رابطه، سردی و کدورت و جدایی دل ها را در پی دارد. پس، چه خوب است که محبت و دوستی را به سردی و کدورت نسپاریم و با صله رحم محبت را برای همدیگر به ارمغان بیاوریم.

4 - صله رحم و افزایش آگاهی ها و تجربه ها به واسطه تبادل افکار

بی گمان، هیچ انسانی بی نیاز از آگاهی و تجربه بیشتر نیست، بلکه همواره باید بکوشد تا به دانش و تجربه های خود بیفزاید تا حرکت در مسیر پیشرفت های مادی و معنوی، برای او آسان تر باشد. از جمله کارهایی که نقش بسزایی در افزایش دانسته های آدمی دارد، صله رحم است. زیرا دیدار بستگان، فرصت خوبی برای گفت وگو و تبادل افکار است و هر دو طرف می توانند از اندوخته های همدیگر بهره مناسبی ببرند. بدیهی است که هر یک از آنان با توجه به شرایط سنی، شغلی، فرهنگی و تحصیلی خویش، اطلاعات مخصوصی دارند که شاید دیگری چیزی درباره آن نمی داند و بدین گونه، صله رحم تأثیر شگرفی بر ارتقای علمی و فکری و تجربی افراد خواهد گذاشت. افزون بر همه اینها، مطلع شدن از مشکلات یکدیگر به منظور رفع آنها، فایده دیگر صله رحم است. بنابراین، همه این برکت های صله رحم، در صورتی نصیب انسان ها می شود که همه فرصت های آزاد خود را به سرگرمی های رسانه ای و مشغول کردن فکر و ذهن خود با آنها نگذارند و زمانی را هم برای دیدار با آشنایان و خویشان در نظر بگیرد.

5 - صله رحم و دفع بلا و پاکیزگی اعمال

از آثار بسیار ارزشمند صله رحم، دفع بلا و پاکیزگی اعمال است. امام باقر علیه السلام می فرماید: «صله رحم، اعمال را پاکیزه و بلا را دفع می کند». و این تأثیر، شاید به دلیل ایجاد محبت میان آنها و از بین رفتن زمینه کدورت و ناراحتی است. چرا که همین کدورت ها و ناراحتی هاست که موجب بروز کینه، غیبت، تهمت و غیره می شود، در حالی که با صله رحم، محبت و دوستی جای گزین کدورت ها می شود و انسان از این گناهان پاکیزه می ماند. برخی از مصیبت ها که بر عموم مردم وارد می شود، به خاطر مکافات گناهان و اعمال آنهاست، چنان که امام صادق علیه السلام می فرماید:هیچ رگی در بدن انسان نمی پیچد و سنگی به پای انسان اصابت نمی کند و هیچ گاه پایش نمی لغزد و خراشی به بدنش نمی افتد، مگر به خاطر گناهی که انجام داده است. همچنین با کم شدن زمینه گناه، گناه هم کمتر می شود و بلاها نیز کاهش می یابد که در این باره، صله رحم نقش مؤثری ایفا می کند.

6 - صله رحم و آبادانی شهرها

رسول اکرم صلی الله علیه و آله در سخنی فرموده است: «صله رحم، شهرها را آباد می کند و عمرهای مردم را افزایش می دهد، اگرچه اهل آن بلاد از اخیار و خوبان نباشند».صله رحم، نه تنها برای مؤمنان، بلکه حتی برای افراد ناصالح نیز سودمند است. شهری که مردمان آن با انجام صله، محبت و دوستی را برای همدیگر به ارمغان می آورند و تا جایی که برایشان امکان دارد، مشکلات خویشان را حل می کنند و به سخاوتمندی و خوش خلقی روی می آورند، شهری آباد و بانشاط خواهد شد. همان گونه که امام جعفر علیه السلام می فرماید: «صله رحم و نیکی با همسایگان، خانه ها را آباد می کند.» در واقع، این حدیث تأکید کننده همین مطلب است، چرا که صله و نیکی به همسایگان، موجب آبادی خانه ها و پس آبادی شهرها می شود. افزون بر اینکه، آبادانی خانه ها خود، مسئله بسیار حیاتی و مهمی است که روح و روان افراد را شاداب و پرانگیزه خواهد ساخت.

7 - صله رحم و آسانی حساب در روز قیامت

از رسول اکرم صلی الله علیه و آله در این باره نقل است: «نیکی به والدین و صله رحم، حساب را در قیامت آسان می کند.» پیامبر گرامی پس از این سخن، آیه ای از قرآن شریف را با این مضمون تلاوت فرمود:

وَ الَّذینَ یَصِلُونَ ما أَمَرَ اللّهُ بِهِ أَنْ یُوصَلَ وَ یَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ وَ یَخافُونَ سُوءَ الْحِسابِ.

افراد بصیر در دین، آنانند که وصل می کنند آن را که خداوند به وصلش امر فرمود و از خداوندشان می هراسند و از سختی حساب قیامت بیم دارند.

8 - صله رحم و صله خداوند

امام باقر علیه السلام می فرماید: «روز قیامت، رَحِم به عرش آویخته می شود و می گوید: خدایا هر که با من پیوست، با او بپیوند و هر که از من برید، از او ببر».

در این روایت، تشبیه امری معقول به محسوس است و با رساترین وجه، حق رحم را اثبات می کند و آویختن به عرش، کنایه از این است که رحم حق خود را در پیشگاه خداوند مطالبه می کند. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله نیز در کلامی دل نشین فرموده است:«خدا فرمود که: من خداوند رحمان هستم و این رَحِم است. اسم آن را از اسم خود مشتق کرده ام؛ هر که صله آن را به جای آورد، من صله او را به جا آورم و هر که آن را قطع کند، من هم او را قطع می کنم».

*****

مذمت قهر كردن و دورى از برادران دينى

حضرت رسول - صلى الله عليه و آله - فرمود: «هر دو نفر مسلمى كه از يكديگر قهرو خشم كنند و از هم دورى جويند و سه روز چنين باشند و با هم صلح و آشتى نكنند،از دايره اسلام بيرون مى‏روند.و هر كدام كه ابتدا به صلح و سخن گفتن كند در روزقيامت زود داخل بهشت‏خواهد شد» .

و نيز از آن حضرت مروى است كه: «از براى مسلمانان، حلال نيست كه: زيادتر ازسه روز از برادر خود دورى و قهر كنند» .

از حضرت امام جعفر صادق - عليه السلام - مروى است كه: «هيچ دو مردى از روى‏قهر از يكديگر جدا نمى‏شوند مگر اينكه يكى از آنها مستوجب لعنت مى‏گردد.و بسا باشد كه هر دو مستوجب شوند.شخصى عرض كرد: آنكه مظلوم است چرا مستوجب‏مى‏گردد؟ فرمود: به جهت اينكه: او چرا برادر خود را به صلح نمى‏خواند و ابتدا به كلام‏نمى‏كند.از پدرم شنيدم كه مى‏فرمود: هرگاه دو نفر با هم نزاع كنند و يكى از آنها قهركند، آنكه مظلوم است‏بايد به نزد آن ديگرى بيايد و بگويد: اى برادر! تقصير با من‏است و من ظلم كرده‏ام، تا نزاع از ميان ايشان بر طرف شود.به درستى كه خدا حاكم‏عادل است و از ظالم، حق مظلوم را مى‏گيرد» .

و حضرت امام محمد باقر - عليه السلام - فرمود كه: «خدا رحمت كند كسى را كه‏الفت‏بيندازد ميان دو نفر از دوستان ما.اى گروه مؤمنين! سعى كنيد و با يكديگر مهربانى‏نمائيد» .

و اخبار به اين مضامين بسيار است.پس لازم است‏بر هر كه طالب نجات آخرت‏باشد كه در اين اخبار تامل كند و آنچه در ثواب «اضداد»  آن، از: دوستى و الفت‏بابرادران رسيده ملاحظه نمايد، و خود را از شر شيطان نگاهدارد، و به جهت مطالب پوچ‏دنيويه پيوسته از گرد كدورت و رنجش يكديگر، چون زنده در گور نباشد.و اگر نزاعى‏فيمابين او و كسى واقع شود خود را بر آن بدارد كه: ابتدا به صلح و ديدن او كند تا برشيطان و نفس اماره غالب گردد، و به درجات رفيعه و ثوابهاى اخرويه برسد.و بداند كه: هر كه چون شيطان لعين، دشمنى در كمين، و چون نفس اماره بدخواهى‏همخوابه و «قرين‏» او باشد.چون فرصت كدورت و رنجش و دشمنى با ديگران دارد،چگونه از مكر و نيرنگ دو عدوى تيزچنگ فراغت‏يافته، با برادران دينى راه دشمنى‏مى‏پويد؟ !

فضيلت و ثواب آشتى و الفت

همچنان كه اشاره به آن شد: ضد قهر و دورى از برادران مؤمن، آشتى و الفت‏باايشان است.و اين از اوصاف جميله و اعمال فاضله است.و ثواب آن بى‏حد، و فايده‏آن بى‏نهايت است.

از حضرت رسالت مآب - صلى الله عليه و آله - مروى است كه: «جبرئيل خبر داد مراكه خداى - عز و جل - فرشته‏اى بر زمين فرو فرستاد، آن فرشته مى‏رفت، تا به در خانه‏اى رسيد، كه مردى ايستاده اذن داخل شدن مى‏طلبد.فرشته گفت: با صاحبخانه چه كاردارى؟ گفت: برادر مسلمان من است، براى خدا به ديدن او آمده‏ام.فرشته گفت: كارديگر ندارى؟ گفت: نه.پس آن فرشته به او گفت: به درستى كه من فرستاده خدايم به‏سوى تو.و خداى - تعالى - تو را سلام مى‏رساند، و مى‏گويد: بهشت از براى تو واجب‏شد.و گفت: خداى - تعالى - مى‏گويد كه: هر مسلمانى كه زيارت مسلمانى كند، نه آن‏است كه او را زيارت كرده، بلكه مرا زيارت كرده است و ثواب او بر من بهشت است‏» .

و از حضرت امام محمد باقر - عليه السلام - مروى است كه: «چون مؤمن از منزل‏خود بيرون مى‏آيد، كه برادر خود را زيارت كند، پس خداى - تعالى - فرشته‏اى به اوموكل مى‏گرداند، كه بالى از بالهاى خود را در زير قدم او مى‏افكند.و بال ديگر راسايبان او مى‏كند.و چون به منزل برادر مؤمن داخل مى‏شود، خداى - تعالى - ندامى‏فرمايد كه: اى بنده تعظيم كننده حق من، و پيروى كننده آثار پيغمبر من! لازم است‏بر من كه تعظيم تو كنم.از من سؤال كن تا عطا نمايم.بخوان مرا تا اجابت ترا فرمايم.ساكت‏شو تا بى‏طلب حاجت تو برآورم.پس چون مراجعت كند، آن فرشته مشايعت اوكند.و همچنان بال خود را سايبان او مى‏سازد، تا به منزل خود داخل شود.بعد از آن،خداى - تعالى - ندا فرمايد كه: به تحقيق واجب گردانيدم براى تو بهشت‏خود را.و تو رااذن شفاعت دادم از براى بندگان خود» .

و نيز مروى است كه: «هر مؤمنى كه از منزل خود برآيد، كه زيارت برادر مؤمن‏خود كند، و عارف به حق او باشد، خداى - تعالى - براى هر قدمى حسنه‏اى از براى اومى‏نويسد.و سيئه او را محو مى‏كند.و درجه او را بلند مى‏گرداند.و چون در خانه رابكوبد، درهاى آسمان از براى او گشوده مى‏شود.و چون با هم ملاقات كنند و مصافحه‏نمايند، و دست‏به گردن يكديگر كنند، خداى - تعالى - متوجه ايشان گردد، و به ايشان‏بر ملائكه مباهات كند.و فرمايد: نظر كنيد به اين دو بنده من كه زيارت يكديگرنمودند، و در راه من با هم دوستى كردند.بر من لازم است كه ايشان را عذاب نكنم به‏آتش.بعد از اين، پس چون بازگردد، به عدد نفسها و قدمها و سخنهاى او ملائكه‏مشايعت او كنند.و او را از شدائد دنيا و عذاب آخرت محافظت نمايند، تا مثل آن شب‏از سال آينده.پس اگر در اثناى آن سال بميرد از حساب روز قيامت معاف باشد» .

و از حضرت امام جعفر صادق - عليه السلام - مروى است كه: «هر كه به ديدن برادر مؤمن خود برود، خداى - تعالى - مى‏فرمايد كه: مرا ديدن كردى و ثواب تو بر من است. و راضى نمى‏شوم از براى تو ثوابى را كمتر از بهشت‏» . و فرمود كه: «زيارت برادر مؤمن از براى خدا بهتر است از آزاد كردن ده بنده‏مؤمن.و هر كه يك بنده مؤمن را آزاد كند، به هر عضوى از بدن او همان عضو او ازآتش محفوظ مى‏گردد» . و از حضرت رسول - صلى الله عليه و آله - مروى است كه: «دو نفر كه يكديگر راملاقات كنند، مثل دو دست‏اند كه يكديگر را مى‏شويند.هيچ دو نفر مؤمنى يكديگر راملاقات نمى‏كنند، مگر اينكه به واسطه هر كدام، خدا خيرى به آن ديگر مى‏رساند» .

و اخبار به اين مضمون از حد افزون است.و سر در تاكيد در زيارت برادران مؤمن‏يكديگر را آن است كه: ملاقات ايشان با يكديگر، باعث رفع ناخوشى و عداوت، وحصول الفت و محبت مى‏گردد.و اين اعظم اسباب اصلاح امر دنيا و آخرت است، زيراحصول وحشت ميان دو نفر، موجب فرصت‏شيطان و شادى او است.و سبب‏گرفتگى خاطر و مشغول شدن دل و بازماندن از اصلاح خود مى‏شود.و چون الفت ومحبت در ميان برادران دينى بوده باشد، بسيارى از اسباب فراغت‏حاصل، و گرفتارى‏خاطر زايل مى‏شود.و از اين است كه: خداى - تعالى - در مقام امتنان بر مؤمنين‏مى‏فرمايد:«لو انفقت ما فى الارض جميعا ما الفت‏بين قلوبهم و لكن الله الف بينهم‏»

يعنى: «توهر گاه آنچه در روى زمين است، همه را صرف مى‏كردى كه الفت ميان دلهاى بندگان‏من بيندازى نمى‏توانستى، و ليكن خدا خود الفت افكند ميان ايشان‏» .و به اين سبب، امر شده است‏به سلام كردن بر يكديگر.و مصافحه نمودن و معانقه‏كردن.

حضرت رسول - صلى الله عليه و آله - فرمود كه: «سزاوارترين مردم به خدا و پيغمبركسى است كه ابتداء به سلام كند» . و از حضرت امام محمد باقر - عليه السلام - مروى است كه: «خدا دوست داردفاش كردن سلام را» . و فرمود كه: «از جمله تواضع و فروتنى آن است كه به هر كه ملاقات كنى بر او سلام‏نمائى‏» . و از حضرت امام صادق - عليه السلام - مروى است كه: «با يكديگر مصافحه كنيد كه‏مصافحه كينه را از دلها مى‏برد» . و فرمود كه: «مصافحه كردن با مؤمن، افضل است ازمصافحه كردن با ملائكه‏» . و نيز مروى است كه: «چون دو مؤمن با يكديگر ملاقات كنند و مصافحه نمايند،خداى - تعالى - دست‏خود را در ميان دستهاى ايشان داخل مى‏كند، و با آنكه محبت‏به‏برادر مؤمن خود بيشتر دارد مصافحه مى‏كند» . و حضرت پيغمبر - صلى الله عليه و آله - فرمود كه: «چون يكى از شما برادر خود راملاقات نمايد، بر او سلام كند و با او مصافحه كند» . و از حضرت امام جعفر صادق - عليه السلام - مروى است كه: «چون دو مؤمن بايكديگر معانقه كنند، و دست در گردن يكديگر نمايند رحمت الهى ايشان رافرو مى‏گيرد.و چون همديگر را در آغوش كشند، و از آن، غير از رضاى خدا نخواهند،و منظورشان غرضى از اغراض دنيويه نباشد، از جانب رب العزة به ايشان خطاب رسد كه: گناهان شما آمرزيده شد، عمل را از سرگيريد» .

و به اين سبب است كه: امر به مهمانى كردن، و عيادت مريض، و تشييع جنازه، وتعزيت اهل معصيت، و امثال اينها شده.و از اين اخبار مستفاد مى‏شود كه: اهتمام حضرت بارى به الفت و دوستى ميان‏بندگان خود تا چه قدر است.و از براى حفظ اين صفت، چه سنتهاى سنيه قرار داده.وچه قاعده‏ها وضع فرموده.و در اين زمان، اكثر سنتها متروك و فراموش شده.و طريقه‏جاهليت در ميان مردم شيوع يافته.از آثار نبوت، بجز رسمى، و از طريقه شريعت، بجزاسمى نمانده.شيطان صفاتى چند هم رسيده‏اند كه به جهت پيشرفت غرضهاى فاسده‏دو روزه دنياى خود، نفاق و عداوت ميان بندگان خدا مى‏افكنند.و آنچه را كه پروردگارايشان اين همه اهتمام به آن دارد، پشت پا مى‏زنند.به ديدن يكديگر نمى‏روند، مگر ازروى ربا و نفاق، و مبنى بر اغراض فاسده.و همديگر را پرسش، نمى‏كنند، مگر از راه فساد و نيتهاى باطله.سلام را يكى از علامات پستى مى‏شمرند، و از هر كسى توقع سلام‏مى‏كنند.و مصافحه را شيوه «بلها» مى‏دانند.

قطع صله رحم و اسباب آن

و به اجماع علما، از جمله محرمات عظيمه، و گناهان شديده است.و موجب عذاب‏آخرت و بلاهاى دنياست.و از

اخبار مستفاد مى‏شود و به تجربه ثابت است كه: قطع رحم موجب فقر و پريشانى و كوتاهى عمر مى‏گردد.و به اين سبب كه هر خانواده‏كه در آن نفاق و شقاق ميان ايشان حاصل شد، و خويشان با يكديگر بناى نزاع وناخوشى گذاردند، همگى به فقر و فاقه مبتلا، و در اندك وقتى سلسله ايشان از هم‏مى‏پاشد، و زندگى ايشان به سر مى‏آيد.

و در مذمت قطع رحم همين قدر بس است كه: قاطع رحم را خداوند عالم در قرآن‏مجيد لعن فرموده و مى‏فرمايد:

«و الذين ينقضون عهد الله من بعد ميثاقه و يقطعون ما امر الله به ان يوصل و يفسدون فى‏الارض اولئك لهم اللعنة و لهم سوء الدار».يعنى: «كسانى كه عهد خدا را مى‏شكنند، بعداز پيوند كردن آن، و قطع مى‏كنند آن چيزى را كه خدا امر به وصل آن كرده - كه رحم‏باشد - و در زمين فساد مى‏كنند، ايشان‏اند كه از براى آنهاست لعنت و بدى عاقبت‏» .و از حضرت پيغمبر - صلى الله عليه و آله - مروى است كه: «دشمن‏ترين اعمال به‏سوى خدا شرك به خداست، و بعد از آن قطع رحم‏» . و فرمود كه: «خدا فرمود كه: من خداوند رحمن هستم و اين رحم است.اسم آن رااز اسم خود مشتق كرده‏ام، هر كه صله آن را به جا آورد، من هم صله او را به جا آورم.وهر كه آن را قطع كند من هم او را قطع مى‏كنم‏» . و حضرت امير المؤمنين - عليه السلام - در خطبه‏اى فرمودند كه: «پناه مى‏برم به خدااز گناهانى كه تعجيل مى‏كنند، تا بر طرف كردن صاحب خود.عبد الله بن كوا عرض كرد كه: يا امير المؤمنين! آيا گناهى هست كه در فناى آدمى تعجيل كند؟ فرمود: بلى، قطع رحم.به درستى كه: اهل خانواده‏اى با هم اجتماع مى‏كنند و دوستى مى‏نمايند، ومواسات و نيكوئى مى‏كنند با يكديگر، در حالى كه ايشان اهل فسق و فجورند، ولى به‏جهت دوستى و نيكوئى با هم، خدا روزى ايشان را وسيع مى‏نمايد.و اهل يك خانواده‏از هم دورى مى‏كنند، و قطع رحم مى‏نمايند، ايشان را محروم مى‏سازد و حال اينكه ازاهل تقوى و پرهيزكارى هستند» . و از حضرت امام محمد باقر - عليه السلام - مروى است كه: «در كتاب امير المؤمنين - عليه السلام - نوشته شده بود كه: سه خصلت است كه صاحب آنها نمى‏ميرد، تا و بال‏آنها را نبيند: سركشى، و قطع رحم، و قسم دروغ.و ثواب هيچ طاعتى، زودتر ازصله رحم به صاحب آن نمى‏رسد.به درستى كه: طايفه‏اى از اهل معصيت هستند كه‏با هم نيكوئى مى‏كنند، اموال ايشان زياد مى‏شود.و به درستى كه قسم دروغ، وقطع رحم، خانه‏هاى آباد را ويران مى‏كند، و از اهلش خالى مى‏كند» .و حضرت امام جعفر صادق - عليه السلام - فرمودند كه: «بپرهيزيد از «حالقه‏» ، كه آن‏مردها را مى‏ميراند.شخصى عرض كرد كه: «حالقه‏» چيست؟ فرمود: قطع رحم‏» . و حضرت امير مؤمنان - عليه السلام - به بعضى از گماشتگان خود در يكى از ولايات‏نوشتند كه: «امر كن خويشان را كه به ديدن هم روند، و ليكن همسايگى با هم نكنند» . زيرا كه: همسايگى، باعث‏بغض و حسد و قطع رحم مى‏گردد.و اين امرى است‏مشاهد، همچنان كه در اكثر اهل روزگار مى‏بينيم كه چون خويشان از هم دور هستند،دوستى ايشان با يكديگر بيشتر، و شوق ايشان بهم افزون‏تر است.آرى! مثلى است مشهور كه: دورى و دوستى.

چون معصيت قطع رحم را دانستى، بدان كه: ضد آن، كه صله رحم باشد، به اتفاق‏جميع علماى شيعه واجب، و كتاب و سنت‏به آن ناطق است، و از افضل طاعات، واعظم قربات است.خداى - تعالى جل شانه - مى‏فرمايد:

«و اعبدو الله و لا تشركوا به شيئا و بالوالدين احسانا و بذى القربى‏».

يعنى: «بندگى كنيد خدا را.و هيچ چيز را شريك و انباز از براى او قرارمدهيد.و نسبت‏به والدين و خويشان، نيكى و احسان به جا آوريد» .

و مى‏فرمايد:«و اتقوا الله الذى تسائلون به و الارحام‏».

يعنى: «و بپرهيزيد از خدا، كه‏در حقوق او و حقوق ارحام، در مقام سؤال باز داشته خواهيد شد» .

جناب رسالت مآب - صلى الله عليه و آله - فرمودند كه: «وصيت مى‏كنم حاضرين‏امت‏خود، و غائبين ايشان را، و كسانى كه در پشت پدران و رحم مادران هستند، تا روزقيامت، كه صله رحم به جا بياورند، اگر چه دورى ميان ايشان يك ساله راه باشد.به‏درستى كه: اين، جزء دين است‏» . و فرمود: كه: «هر كه خوش داشته باشد كه اجل او تاخير بيفتد و روزى او زياد شود،بايد صله رحم به جاى آورد» . و نيز فرمود كه: «به تحقيق قومى خوب نيستند، و از اهل معصيت هستند، و ليكن‏صله رحم به جاى مى‏آورند، به اين سبب مالهاى ايشان زياد مى‏شود.و عمرهاى ايشان‏طولانى مى‏گردد.پس اگر خوب باشند چگونه خواهند بود» . و در حديثى ديگر فرمودند كه: «به درستى كه خانواده‏اى از اهل فسق و فجور هستند،و به سبب صله رحم مالهاى ايشان بسيار، و عدد ايشان زياد مى‏گردد» . و فرمود كه: «ثواب صدقه، ده مقابل است.و ثواب قرض هجده مقابل.و ثواب‏احسان با برادران دينى بيست مقابل.و ثواب احسان با خويشان، بيست و چهار مقابل‏است‏» . و نيز فرمود: «هر كه خواهد كه خدا عمر او را زياد كند، و روزى او را وسيع گرداند،بايد صله رحم به جا آورد» .و از حضرت امام محمد باقر - عليه السلام - مروى است كه: «صله ارحام، خلق رانيكو مى‏گرداند.و دست را گشاده مى‏كند.و روزى را وسعت مى‏دهد.و اجل را به‏تاخير مى‏افكند» . و در حديث ديگر از آن سرور منقول است كه: «صله ارحام، اعمال را پاكيزه مى‏كند. و بلاها را دفع مى‏كند.و حساب روز شمار را آسان مى‏سازد.و اجل را به تاخير مى‏افكند» . و از حضرت امام جعفر صادق - عليه السلام - مروى است كه: «صله رحم، حساب‏روز قيامت را آسان مى‏كند.و صله رحم است كه عمر را طولانى مى‏كند، و از بديهاآدمى را محافظت مى‏نمايد» . و فرمود كه: «صله رحم، و نيكى با همسايگان، خانه‏ها را آباد مى‏كند.و عمرها رازياد مى‏كند» . و نيز از آن حضرت منقول است كه: «نمى‏دانم چيزى را كه عمرها را زياد كند مگرصله رحم.حتى اينكه مى‏شود كه: از عمر كسى سه سال باقى مانده باشد و صله رحم به جاآورد خدا عمر او را سى سال زياد كند، و سى و سه سال بگرداند.و مى‏شود كه: از عمركسى سى و سه سال باقى مانده باشد و قطع صله رحم نمايد خدا سى سال عمر او را كم كندو سه سال بگرداند» .

و اخبار به اين مضمون بسيار است. و علاوه بر آنچه از اخبار متواتره مستفاد مى‏شود، و به تجربه و معاينه ثابت است كه:صله رحم، باعث زيادتى عمر، و وسعت رزق، و جمعيت احوال مى‏گردد.و ظاهر آن‏است كه: زياده بر ثواب آخرت، و فوايد دنيويه، هيچ عملى از اعمال خير به صله ارحام‏نرسد.و اثر هيچ طاعتى زودتر از آن به ظهور نرسد.فايده: مراد از رحمى كه صله آن واجب و قطع آن حرام است چون وجوب صله رحم را شناختى، و فوايد آن را دانستى، و ضرر قطع رحم رامعلوم كردى، بدان كه: مراد از رحم، كه صله آن واجب، و قطع آن حرام است، هرخويش نسبى است كه به خويشى معروف باشد، گرچه نسبت‏بسيار دورى داشته باشد ومحرميتى در ميان نباشد.خلاصه اينكه: همين كه كسى منسوب به ديگرى باشد، اگر چه بسيار دور باشد از جمله ارحام او است.و صله او واجب، و قطع آن حرام است.و قطع رحمى كه حرام است، اين است كه: به گفتار، يا كردار، ايذاء به او برسانى.و بااو رفتار ناشايست كنى، يا سخن ناخوش سبت‏به او بگوئى، كه دل او شكسته گردد.يا اورا احتياجى و ضرورتى باشد به سكنائى يا لباسى يا خوراكى يا نحو آن و تو قدرت بر رفع‏احتياج او داشته باشى و زيادتر از قدر ضرورت خود را متمكن باشى و از او مضايقه كنى.يا ظالمى نسبت‏به او ظلمى كند و تو بتوانى آن را دفع كنى و كوتاهى نمائى.يا از راه كينه‏و حسد از او كناره كنى و دورى جوئى، و بدون عذر «مسموع‏» در وقت مرض عيادت‏او نكنى.و چون از سفر آيد به ديدن او نروى.و چون او را مصيبتى روى دهد به تعزيه اوحاضر نشوى، و امثال اينها.و جميع اينها قطع رحم است.و صله رحم ضد آنها است، كه‏خود را از سخن درشت و كردار زشت سبت‏به او نگاه داري

قالَ الاْمامُ الباقر - علیه السلام - : صِلِهُ الاْرْحامِ تُزَكّی الاْعْمالَ، وَ تُنْمِی الاْمْوالَ، وَ تَدْفَعُ الْبَلْوی، وَ تُیَسِّرُ الْحِسابَ، وَ تُنْسِیءُ فِی الاْجَلِ.

امام محمد باقر - علیه السلام - فرمود: صله رحم نمودن (پنج فایده دارد:) موجب تزكیه اعمال و عبادات می شود، سبب رشد و بركت در اموال می گردد، بلاها، آفات; و گرفتاری ها را دفع و بر طرف می نماید، حساب (قبر و قیامت) را آسان می گرداند و مرگ و أجل (معلّق) را تأخیر می اندازد.

امام محمدباقر علیه السلام فرمودند:ان اعجل الطاعه ثوابا لصله الرحم

نزدیکترین و سریعترین طاعت در ثواب ، پیوند با خویشان است.

صله ارحام اخلاق را نيکو کند .

مقالات

انسان زماني مي تواند از خطرات و آسيبهاي زمانه در امان باشد که در متن جامعه زندگي کند و با همنوعان خود حشرونشر داشته باشد.زندگي در حاشيه، بريدن از ديگران و خو کردن به زندگي فردي، هميشه متضمن خطرات فراواني است، از همين روسفارش همه عقلا، دانايان و حکيمان اين بوده که انسان ها هر روزبيش از گذشته بر ارتباطات بين يکديگر بيافزايند و به يکديگر نزديک شوند، اصولاً داشتن روابط صميمانه با اطرافيان و معاشرت کريمانه با آنان از خصايل و ويژگي هاي يک انسان معتدل و برخوردار از خلق و خوي پيغمبري است.چرا که انبياء با وجود تمام حشمت،هيبت و عظمتي که داشتند از همنشيني و مجالست با مردمان غافل نمي شدند و يکي از اصول آن بزرگواران مؤانست و ملاطفت با مردمان بوده است.اين همه سفارش اسلام و آيات کريمه قرآن بر((صله رحم)) و نزديکي به خويشان،هرچند دلايل فردي واجتماعي فراوان دارد، ولي بدون شک يکي از دلايل آن همين تنها ماندن در هنگام خطرها و مصائب است.آري، صله رحم و پيوستن به خويشاوندان مهمترين و بارزترين نمونه زندگي کردن در متن به شمار مي آيد که لازم است بيش از گذشته مورد توجه و عنايت ما قرار گيرد. در روايات بسياري از اهل بيت عليهم السلام به ارزش والاي اين عمل انساني و اسلامي عنايت شده که پاره اي از آنها را نقل مي نمائيم:از امام صادق(ع) روايت شده است که فرمود: ((صله رحم حساب روز قيامت را آسان مي کند و صله رحم است که عمر را طولاني و انسان را از بديها، حفاظت مي نمايد)).همان طور که ملاحظه شد امام يکي از فوايد صله رحم را محافظت از بديها معرفي مي کند و اين يعني تنها نماندن در خطرات و حفظ خويش از مهالک.از امام باقر (ع) روايت شده است که: ((صله رحم)) اخلاق را نيکو  و دست را گشاده مي کند، روزي را وسعت مي دهد و اجل را به تأخير مي افکند. پيامبر گرامي اسلام (ص) مي فرمايد: ((وصيت مي کنم حاضرين امت خود، غايبين ايشان و کساني را که در پشت پدران و رحم مادران هستند تا روز قيامت که صله رحم به جاي آورند،اگر چه دوري ميان ايشان به اندازه يک سال باشد. همانا که اين جزء دين است))

و حاصل کلام اينکه:

فرصت شمار صحبت کز اين دو راهه منزل          چون بگذريم ديگر نتوان به هم رسيدن

و: دامن دوست به دست آر و ز دشمن بگسل        مرد يزدان شو و فارغ گذر از اهرمنان

صله رحم سنتي شايسته 

يکي از سنت هاي شايسته که در اسلام بسيار مورد توجه است و در ايرانيان همه ساله در آغاز بهار به آن مي پردازند، صله ارحام و ديد و بازديد اقوام و آشنايان است.عزت و قدرت و پيروزي يک ملت در سايه وحدت و همدلي است. پيوند با خويشان و انس و الفت  با آنها منشا» بيشتر همبستگي هاست. ايام نوروز، با تعطيل شدن اکثر مشاغل و اداره ها، فرصت  خوبي براي ديد و بازديدهاي فاميلي و گرم کردن اين کانون وحدت فراهم مي آيد.

خداوند ما را به صله ارحام بسيار سفارش کرده است. در قرآن  کريم مي خوانيم: ".. واتقوا الله الذي تسا» لون به والارحام ان الله کان عليکم  رقيبا." (نسا»1/)، و بترسيد از خدايي که به نام او از يکديگر مي پرسيد (همگي به عظمت او اعتراف مي کنيد و هرگاه مي خواهيد از يکديگر چيزي بپرسيد و بگيريد، نام مقدس او را مطرح مي کنيد و مي گوييد تو را به خدا...) و از خويشاوندان بهراسيد که مبادا قطع  رابطه کنيد- همانا خداوند رقيب (و مراقب) شماست;"والذين  يصلون ما امرالله به ان يوصل و يخشون ربهم و يخافون الحساب... اولئک لهم عقبي الدار." (رعد21/ و22) عاقلان کساني هستند- که آنچه  خداوند متعال امر به پيوند آن کرده (مانند صله رحم و دوستي  پدر و مادر و محبت اهل ايمان) اطاعت مي کنند و از خدا مي ترسند و به سختي هنگام حساب مي انديشند ... اينها در عاقبت جايگاهي  نيکو دارند"فهل عسيتم ان توليتم ان تفسدوا في الارض و تقطعوا ارحامکم.  اولئک الذين لعنهم الله فاصمهم و اعمي ابصار هم " (محمد23/ -22)، آيا شما (منافقان) اگر از فرمان خدا و اطاعت قرآن روي بگردانيد، يا در زمين فساد و قطع رحم کنيد باز هم اميد (نجات) داريد. همين  منافقان هستند که خدا آنها را لعن کرده، گوش و چشمشان را کر و کور گردانيده است.

صله ارحام در روايات

از آيات و روايات در مي يابيم که  صله ارحام واجب است و قطع آن از گناهان بزرگ شمرده مي شود. قرآن در موارد مختلف قاطع رحم را ملعون و از رحمت الهي دور شمرده است.امام سجاد(ع) فرمود: "... از همنشيني با کسي که  از خويشانش بريده است  بپرهيز."; امام صادق(ع) فرمود:از "خالقه" بپرهيزيد زيرا انسان را نابود مي سازد.راوي پرسيد: "خالقه" چيست؟ امام فرمود: قطع رحم امام باقر(ع) مي فرمايد: "رسول خدا(ص) فرمود به حاضران و غايبان امتم و کساني که هنوز به دنيا نيامده اند تا روز قيامت سفارش مي کنم به خويشان خود بپيوندند، هر چند ميان ايشان به اندازه يک سال راه رفتن فاصله باشد.همانا صله ارحام از اموري است که خداي متعال آن را بخشي از دين قرار داده است; طلحه بن زيد از امام صادق(ع) چنين نقل  کرده است: مردي از قبيله "خثعم " خدمت رسول خدا(ص) رسيد و عرض کرد: برترين چيز دراسلام چيست؟ فرمود: ايمان به خداوند. پرسيد:بعد از آن چيست؟ پاسخ داد: صله رحم. عرض کرد: بعد از آن چيست؟ فرمود: امر به معروف و نهي از منکر.پرسيد: مبغوض ترين اعمال نزد خداوند کدام است؟ پاسخ داد: براي خدا شريک قرار دادن. عرض کرد: پس از آن کدام است؟ فرمود: گسستن از خويشاوندان. پرسيد:پس از آن چيست؟ پاسخ داد: به بدي ها دستور دادن و از خوبي ها نهي کردن.

ارزش پيوند با خويشان

پيامبر اکرم(ص) فرمود: "کسي که با جان و مال در راه صله رحم  اقدام مي کند، خداوند متعال اجر صد شهيد در

نامه اعمالش  مي نويسد و در برابر هر قدمي که در اين راه بر مي  دارد، چهل  هزار حسنه برايش ثبت مي کند و چهل هزار گناه از او محو مي گرداند و او را چهل هزار درجه بالا مي برد و مانند اين است که  صد سال با صبر و استقامت  خداي را بندگي کرده است.پيامبر اکرم(ص) فرمود: "ثواب صدقه ده برابر است و قرض هجده برابر و ارتباط با برادران ديني بيست  برابر و پيوند با خويشان بيست و چهار برابر."علي بن ابي  حمزه که از اصحاب امام صادق و امام  کاظم(ع)  است مي گويد: از امام(ع) پرسيدم مردي از سوي پدر و مادر و اقوام حج عمره و نماز و روزه به جاي مي آورد و صدقه  مي دهد. حکم آن چيست؟ امام(ع) فرمود: "اشکالي ندارد. بلکه در قبال اين اعمالي که براي آنها انجام مي دهد، دو پاداش دريافت  مي کند. پاداش اعمالي که براي آنها انجام داده و پاداش صله رحمي که به اين وسيله تحقق بخشيده است."

شناختن ارحام

پرسش اصلي در اين بحث اين است: ارحام و اقوام چه کساني هستند، پيوند با آنها چگونه برقرار مي شود و قطع رحم با چه کاري  تحقق مي يابد؟ در شرع مقدس اسلام معناي خاصي براي "ارحام" ذکر نشده و مراد از ارحام معناي "عرفي" آن است، يعني مطلق  نزديکان و بستگان. بنابراين خويشاوندان پدري و مادري را هرچند با چند واسطه باشد، شامل مي شود و فرزندان و خويشان آنها را نيز در برمي گيرد.

برقراري پيوند

در اسلام براي چيزهايي که سبب پيوند با خويشان مي گردد، حد خاصي  تعيين نشده، بلکه به فهم عمومي بستگي دارد. در عادات و سنت هاي  مردم نزديک يا دور بودن بستگان تفاوت دارد. ممکن است عملي  نسبت  به يکي از نزديکان پيوند به شمار آيد، اما نسبت  به ديگري  که نزديک تر است قطع رابطه باشد. در موارد ترديد بايد جانب  احتياط را مراعات کرد تا مبادا مرتکب گناه کبيره قطع رحم  شويم.پيامبر گرامي اسلام(ص) مي فرمايد: "پيوند با خويشان را حفظ کنيد، هرچند با سلام کردن باشد. کم ترين چيزي که به وسيله آن  اين پيوند بر قرار مي شود، رفت و آمد و سلام کردن است. اما در بعضي از موارد اکتفا به اين مقدار کافي نيست، براي مثال اگر يکي از اقوام فقير باشد و ديگري ثروتمند، صله رحم به وسيله  کمک هاي مالي و دفع ضرر از آنها تحقق مي يابد و اگر هيچ توجهي  به مشکلات اقوام نداشته باشد قطع رحم کرده است."در نتيجه تحقق  صله رحم به اوضاع و احوال و موقعيت و زمان بستگي دارد. هديه  دادن، دلجويي کردن، ديد و بازديد، خودداري از آزار، تمسخر و تحقير نکردن عيادت هنگام بيماري، شرکت در مجالس شادي و غم پذيرفتن دعوت در اعياد و ميهماني ها و هر کاري که سبب مي شود مردم بگويند اينان ارتباط خانوادگي شايسته اي دارند، سبب تحقق  صله رحم است.قهر کردن، جواب سلام ندادن، ترشرويي، شرکت نکردن در محافل، کمک نکردن در گرفتاري ها، گله هاي نا به جا و امثال آن به قطع  رحم و گسستن پيوند مي انجامد.امام صادق(ع) مي فرمايد: "پيوند با خويشان را هر چند با دادن ظرفي آب، حفظ کن. برترين چيزي که  اين پيوند را نگه مي دارد، خودداري از آزار بستگان است. صله  رحم مرگ را به تاخير مي اندازد. محبوبيت  به وجود مي آورد."نيکي به خويشان در مقابل بدي آنها چنانچه بعضي از اقوام قطع رابطه کنند، باز هم جدا شدن و قطع  ارتباط با آنها جايز نيست.اميرمومنان(ع) مي فرمايد:"صلوا ارحامکم و ان قطعوکم. " با ارحام ارتباط داشته باشيد، هر چند آنها از شما بريده باشند. مردي در محضر امام صادق(ع) از بستگانش شکوه کرد. حضرت فرمود: "خشم خود را فرو ببر و به آنها نيکي کن." عرض کرد: آنها با من  چنين و چنان مي کنند (و رعايت حالم را نمي کنند) حضرت فرمود: آيا تو هم مي خواهي مثل آنها قطع رحم کني و به آنها احسان  نکني؟! اگر چنين کني، خداوند متعال (در دنيا و آخرت) نظر لطفش  را از شما بر مي دارد.

آثار صله رحم

پيامبر گرامي اسلام(ص) و امامان معصوم(ع) براي  صله رحم آثار و فوايد بسيار ذکر کرده اند. بخشي از آن عبارت  است از: "محبوبيت نزد خداوند; بهره  مند شدن از پشتيباني خداوند; افزايش روزي; طول عمر; ورود به بهشت; برطرف شدن فقر و بيچارگي; آباد شدن شهرها; آسان شدن حساب در قيامت و پاک شدن از گناه; نجات از مرگ هاي ناهنجار; محبوبيت در خانواده و...."

در روايات متعددي به اين آثار اشاره شده است: پيامبر گرامي اسلام(ص) فرمود: "هر کس براي من يک چيز را ضمانت کند من براي او چهار چيز را ضمانت  خواهم کرد. صله رحم  انجام دهد خداوند او را دوست دارد، روزي اش را توسعه مي دهد، عمرش را طولاني مي سازد و او را در بهشتي که وعده داده وارد مي کند." پيامبر اسلام(ص) فرمود: "صله رحم شهرها را آباد مي سازد و عمرها را طولاني مي کند، هر چند اهلش از نيکان نباشند."

امام  صادق(ع) فرمود: "صله رحم، خلق را نيکو، آدم را سخاوتمند و نفس  را پاکيزه مي سازد."

آن حضرت همچنين فرمود: "صله رحم، مرگ را به  تاخير مي اندازد، سبب دوستي در خانواده مي گردد، حساب قيامت را آسان مي کند و از گناهان آدمي مي کاهد. پس با خويشان خود پيوند برقرار کنيد و به برادرانتان نيکي کنيد، هرچند با خوب سلام  کردن و جواب سلام دادن باشد."

*****

 

از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است (در آن فقراء را پند ميدهد كه بر اغنياء رشك نبرند و به اغنياء دستور داده كه از روى رئاء و خودنمايى كارى نكنند و فوائد صله رحم و مهربانى و كمك به خويشان را بيان ميفرمايد): پس از ستايش خداوند و درود بر پيغمبر اكرم فرمان الهى (آنچه مقدر است) فرود مى آيد بسوى هر كس مانند دانه هاى باران از آسمان به زمين و قسمت هر كس زياد يا كم به او ميرسد (هر كس به آنچه خداوند متعال از روى حكمت و عدالت براى او تعيين نموده بهره مند ميگردد، چنانكه در قرآن كريم س 43 ى 32 ميفرمايد: نحن قسمنا بينهم معيشتهم فى الاحيوه الدنيا يعنى ما آنچه را كه بايد در زندگانى دنيا به آنها برسد بين ايشان قسمت نموده ايم، و در س 15 ى 21 ميفرمايد: و ان من شى ء الا عندنا خزائنه و ما ننزله الا بقدر معلوم يعنى چيز نيست مگر آنكه خزينه هاى آن در تحت تصرف ما است و نميفرستيم آن را مگر به اندازه اى كه معلوم شده) بنابراين هر گاه يكى از شما در اهل يا در مال يا در وجود شخص برادر (همنوع) خود زيادتى بيند نبايد سبب فتنه و فساد او گردد (رشك بر او نبرده خود را در مخاطرات دنيا و آخرت نيندازد) زيرا مرد مسلمان ماداميكه (بر دي گرى رشك نبرده) پستى و عارى اظهار نكرده تا سر زبان مردم بيفتد و بر اثر آن بى مقدار شود و كوتاه بينان پست بسبب آن بر او برانگيخته شوند مانند قمار باخته ايست كه از اولين تيرهاى خود فيروزى و بردن را منتظر است تا بلكه غنيمتى بدست آورده خسارت خود را جبران نمايد (خلاصه فقير و درويش تهى دست كه امثال و اقران خود را با مال و منال و اولاد بسيار مى بيند نبايد بر ايشان رشك برده در معصيت افتد و با آنها بدخويى كند يا در برابر آنان فروتنى نمايد، بلكه بايد اظهار بى نيازى نموده اندوه در دل خود راه ندهد و همت بر آن گمارد كه آنچه سبب پستى و عار است از او ظاهر نشود و آبرو و شرف خويش را نيكو نگهدارد، و هميشه خوشحال و منتظر فراوانى نعمت باشد مانند قمار باخته اى كه انتظار بردن را ميكشد) و همچنين مرد مسلمان تنگدست كه از خيانت (با خدا و خلق) دورى نموده يكى از دو چيز نيكو را از جانب خدا انتظار ميبرد: يا دعوت كننده خدا را (مرگ كه همه كس را بسوى خدا ميخواند) پس آنچه نزد خدا مى يابد (از نعمتهاى آخرت) براى او بهتر (از نعمتهاى دنيا) است، يا روزى خدا را (در دنيا) پس او صاحب اهل و مال گردد در حالتيكه دين و حسب او ( علم و آداب و بردباريش) با او است، به تحقيق مال و اولاد متاع دنيا است (كه فانى ميگردد) و عمل نيكو متاع آخرت است (كه باقى و برقرار ميباشد) و گاه باشد كه خداوند به گروهى هر دو را عطا مى فرمايد (هم از دنيا بهره ميبرند و هم از آخرت) پس (به آنچه مقدر است رضا داده معصيت و نافرمانى نكنيد و) از عذاب خدا كه به آن ترسانيده است شما را بترسيد، و ترسيدن شما از روى عذر و بهانه نباشد (مانند ترسيدن خردمندان كه ميترسند مبادا گرفتار خطا و تقصيرى شوند) و عبادت كنيد (خدا را) نه بقصد جلوه دادن نزد مردم و خودنمائى، زيرا كسى كه براى غير خدا كارى انجام دهد خداوند اجر او را با كسى كه براى او آن كار را انجام داده محول مى سازد (تا مزد خود از او بخواهد، و چون حضرت در جميع گفتار و كردارش كسى را غير از خدا در نظر نداشته در اينجا شروع به دعا مى فرمايد:) از خدا مى طلبيم مرتبه هاى شهيدان را (كه در بلاء شكيبا بودند) و زندگى كردن با خوشبختان را (كه به كسى رشك نبردند) و مرافقت با پيغمبران را (كه كارى از روى رياء و خودنمايى نكردند). اى مردم هيچكس از طايفه و خويشان خود بى نياز نيست هر چند صاحب مال و دارائى باشد و بدست و زبان آنها كه از او دفاع و يارى نمايند حاجت دارد و نزديكان شخص براى حفظالغيب او مهمترين اشخاصند و بهتر ميتوانند پراكندگى و گرفتارى او را مرتفع سازند و در هنگام سختى و پيشامدهاى ناگوار اگر براى او پيش آيد بر او (از بيگانگان) مهربانترند، و نام نيكو كه خداوند به شخص در ميان مردم عطاء فرمايد بهتر است براى او از ثروت و دارائى كه براى ديگرى به ميراث گذارد (زيرا نام نيكو در ميان مردم سبب ميشود كه از خويشان و بيگانگان هر كه بشنود براى او طلب مغفرت كند و اما ارث فقط به ارث برنده نتيجه مى بخشد، پس صرف مال در طلب ذكر جميل و نام نيكو براى شخص بهتر است از باقى گذاردن مال و ثروت براى وارث، و اين جمله اشاره است به اينكه شخص بايد از صرف مال درباره خويشان دريغ ننموده و به ايشان كمك و دستگيرى نمايد). و قسمتى از اين خطبه است: آگاه باشيد نبايد رو بگرداند يكى از شما از خويشان خود آنگاه كه ببيند آنها را در فقر و پريشانى و بايستى بايشان احسان نمايد مالى را كه زياد نميشود اگر از دادن آن خوددارى نمايد و كم نميگردد اگر آنرا صرف كند (خداوند عوض آنرا خواهد داد) و هر كه از طائفه خويش دست بكشد (آنها را كمك و دستگيرى ننمايد) پس، از ايشان يكدست گرفته شده و از او دستهاى بسيار، و كسيكه (بخويشان خود) متواضع و مهربان و همراه باشد دوستى هميشگى آنها را به خود جلب ميكند. (سيد رضى فرمايد:) ميگويم: غفيره دراين خطبه بمعنى زيادتى است، چنانكه در عوض جمع كثير ميگويند: جم غفير و جماء غفير، و در روايتى است به جاى آن عفوه گفته شده، و عفوه چيز نيكو را گويند، چنانكه گفته ميشود: اكلت عفوه الطعام يعنى طعام نيكوئى خوردم، و چه خوش معنائى اراده فرموده است حضرت از فرمايش خود: و من يقبض يده عن عشيرته تا آخر زيرا هر كه همراهى و نفع خود را از خويشانش بازدارد يك كمك را از آنها دريغ نموده، پس هر گاه به نصرت و يارى ايشان حاجت پيدا كند و بخواهد كه آنها او را كمك كنند، از ياريش خوددارى مى نمايند و بحرف او گوش نمى دهند، بنابراين از مساعدت دستهاى زياد و همراهى قدمهاى بيشمار محروم ميماند.

*****

هفت چیز مسخره است

سبعة اشیاء بغیر سبعة اشیاء من الاستهزاء: من استغفرالله بلسانه و لم یندم بقلبه فقد استهزأ بنفسه و من سأل الله

التوفیق و لم یجتهد فقد استهزأ بنفسه من استحزم و لم یحذر فقد استهزأ بنفسه و من سأل الله الجنة و لم یصبر علی

الشدائد فقد استهزأ بنفسه و من تعوذ بالله من النار و لم یترک شهوات الدنیا فقد استهزأ بنفسه و من ذکر الموت و لم یستعد له فقد استهزأ بنفسه و من ذکر الله تعالی و لم یشتق الی لقائه فقد استهزأ بنفسه.

هفت چیز بدون هفت چیز مایه سخریه و استهزاء است: آن کس که به زبان استغفار کند لیکن قلبا پشیمان نباشد خود را مسخره نموده - هر کس که از الله متعال درخواست توفیق کند ولی جدیت و کوشش ننماید خود را مسخره نموده - کسی که دور اندیشی کند لیکن بی‏پروا و بی‏باک باشد، خود را مسخره نموده - آن کس که از خداوند درخواست بهشت کند و بر سختی‏ها صبر نکند، خود را مسخره نموده، هر کس به الله از آتش دوزخ پناه برد و شهوات و تمنیات دنیوی را ترک نگوید خود را مسخره نموده - آن کس که به یاد مرگ باشد و خود را مهیای آن نسازد خود را مسخره نموده و هر کس که ذکر الله بگوید، لیکن مشتقای لقای او نباشد، خود را مسخره و استهزاء نموده است.

(بحارالانوار)

مروت در شش چیز است

ستة من المروة: ثلاثة منها فی الحضر و ثلاثة منها فی السفر فأما التی فی الحضر فتلاوة کتاب الله عزوجل و عمارة مساجد الله و اتخاذ الاخوان فی الله و اما التی فی السفر فبذل الزاد و حسن الخلق و المزاح فی غیر المعاصی.

مروت و جوانمردی در شش چیز است: سه چیز آن در حضر و سه چیز دیگر در سفر می‏باشد، اما آن‏ها که در حضر است: تلاوت قرآن کریم، بنای مساجد و برگزیدن برادران در راه الله و اما آن‏ها که در سفر است، ایثار زاد و توشه، حسن خلق و خوشرفتاری و نیک طبعی در غیر معاصی.

(عیون اخبار الرضا (ع)

بزرگترین صله رحم

صل رحمک و لو بشربة من ماء و افضل ما توصل به الرحم کف الاذی عنها.

با خویشانت بپیوند و به آن‏ها نیکی کن، اگر چه به جرعه‏ای آب باشد، بزرگترین صله رحم خودداری از آزار آن‏هاست.

توصیه های مهم

صلوا فی عشائرکم و صلوا ارحامکم و عودوا مرضاکم و احضروا جنائزکم کونوا زینا لنا و لا تکونوا شینا حببونا الی الناس و لا تبغضونا الیهم جروا الینا کل مودة و ادفعوا عنا کل قبیح و ما قیل فینا من الخیر فنحن أهله و ما قیل فینا من شر فما نحن کذلک و الحمدلله رب العالمین.

با خویشان و بستگان خود پیوند کنید و از بیمارانتان عیادت نمائید در تشییع جنازه‏هایشان حاضر شوید، زینت و زیبائی برای ما باشید و موجب زشتی و بدنامی مشوید، دوستی ما را در دل‏های مردم ایجاد کنید و دشمنی آنان را نسبت به ما بر می‏انگیزید. دوستی‏های کامل را به جانب ما برقرار سازید و هر نوع بدی و ناپاکی را از ما بدور دارید، آنچه از نیکی در حق ما بیان شود سزاوار آنیم، و هر چه از ناروا درباره ما گفته شود چنان نیستیم.

امر به حسن خلق و نهی از بد خلقی

 علیکم بحسن الخلق فان حسن الخلق فی الجنة لا محالة و ایاکم و سوء الخلق فان سی‏ء الخلق فی النار لا محالة.

همواره خوش خوی و خوش برخورد باشید، به تحقیق صاحب خلق نکو سزاوار بهشت است و از خوی بد برحذر باشید زیرا آدم بدخلق مستحق دوزخ است.

 (185) لا تشاورن جبانا فانه یضیق علیک المخرج و لا تشاورن بخیلا فانه یقصر بک عن غایتک و لا تشاورن حریصا فانه یزید لک شرها.

با شخص ترسو مشورت مکن چون به علت کم جرأتی تو را از اقدام باز می‏دارد با آدم ممسک نیز مشورت مکن زیرا در کمک و یاری تو در رسیدن به هدف کوتاهی می‏کند، با آزمند هم مشورت مکن زیرا بر حرص و آز تو می‏افزاید

(وسائل الشیعه)

 

به دنیا مغرور نشوید

گواراترین لذت

لا عیش اهنأ من حسن الخلق و لا مال انفع من القنوع و لا جهل اضر من العجب.

هیچ لذت و خوشی گواراتر از خوی خوش، و هیچ ثروتی سودمندتر از قناعت و هیچ نادانی زیانبخش‏تر از خودپسندی نیست.

گفتار بدون کردار بی ارزش است

لا یأبی الکرامة الا حمار.

رد احسان نمی‏کند مگر حمار.

نشانه های کمال عقل آدمی

لا یتم عقل امرء مسلم حتی تکون فیه عشر خصال: الخیر منه مأمول و الشر منه مأمون یستکثر قلیل الخیر من غیره و یستقل کثیر الخیر من نفسه لا یسأم من طلب الحوائج الیه و لا یمل من طلب العلم طول دهره الفقر فی الله احب الیه من الغنی و الذل فی الله احب الیه من العز فی عدوه و الخمول اشهی الیه من الشهرة ثم قال علیه‏السلام: العاشرة و ما العاشرة، قیل له: ما هی؟ قال علیه‏السلام: لا یری احدا الا قال هو خیر منی و اتقی انما الناس رجلان: رجل خیر منه و اتقی و رجل شر منه و ادنی، فاذا لقی الذی هو شر منه و ادنی قال: لعل خیر هذا باطن و هو خیر له و خیری ظاهر و هو شر لی و اذا رأی الذی هو خیر منه و اتقی تواضع له لیلحق به فاذا فعل ذلک فقد علا مجده و طاب خیره و حسن ذکره و ساد اهل زمانه.

عقل و خرد هیچ فرد مسلمانی بسر حد کمال نرسد مگر این که ده خصلت در او جمع آید: به خیر و خوبی‏هایش امیدوار باشند و از شر و بدی‏هایش در امان، خوبی اندک دیگران را بسیار شمارد و نیکی بسیار خود را اندک داند، از درخواست نیازمندان ناراحت نشود در تمام دوران زندگی از دانش‏اندوزی خسته نگردد، فقر و ناداری را در راه الله از ثروتمندی دوست‏تر دارد، ذلت و خواری را در پیروی احکام الهی بر عزت با دشمنان الله ترجیح دهد، گمنامی را از شهرت بیشتر خواهد. و فرمود: دهمین خصلت چقدر با اهمیت است سئوال شد: کدام است آن؟ فرمود: هیچ کس را نبیند مگر این که گوید: او از من بهتر و باتقواتر است، زیرا که مردم دو گروه‏اند: فردی که از او بهتر و پرهیزگارتر است و فردی که بدتر و پست‏تر است. چون کسی را که از او بدتر و پست‏تر است به بیند گوید: ممکن است خوبی این شخص پنهان باشد و این برایش بهتر است، ولی خوبی من آشکار است و آن موجب بدی و شر است برای من و چون شخصی را که از او بهتر و پرهیزگارتر است مشاهده کند برایش فروتنی نماید تا به او نزدیک شود. هرگاه چنین خوی و خصلت‏هائی داشته باشد به عالیترین درجه از بزرگواری رسیده، نیکی‏هایش بی‏شائبه، نامش نیک، و بر همگان سروری و آقائی یابد.

(عیون اخبار الرضا(ع)

  لا یحل لمسلم ان یروع مسلما.

روا نیست مسلمانی، مسلمان دیگر را بترساند.

(عیون اخبار الرضا (ع)

*****

یکی از شیرین ترین آداب اجتماعی اسلام که در تحکیم روابط خانوادگی نقش کلیدی دارد « صله رحم » است که نکات فراوانی در فرهنگ اسلامی راجع به آن وجود دارد، مسلمین موظف هستند ارتباط تنگاتنگ بین اجزای خانواده خود را گرم و صمیمی برقرار داشته باشند، و از تنشهائی که موجب بهم خوردن روابط خوب خانوادگی است جلوگیری نمایند، و از امور جزئی که موجب سوء ظنهای بیجا و سردی های بی مورد است براحتی بگذرند.

در همین راستا قطع رحم و بهم زدن ارتباط فامیلی در اسلام، بسیار مورد نکوهش قرار داده شده است، همیشه

انسانها به حفظ روابط خوب و سالم خانوادگی، و زدودن عوامل کدورت، و برخورد پرجاذبه با کسانی که قطع رحم نموده و از فامیل بریده اند، تحریک و تشویق شده اند. حتی در مواردی که فامیل انسان دارای افکار غیرالهی و منش غیراسلامی هست، نیز بر حفظ مسأله صله رحم تاکید شده است.البته مواردی هم وجود دارد که قطع رحم اجازه داده شده است:

1- مواردی که ارتباط فامیلی موجب ضرر و زیان طرف مقابل میشود.

2- مواردی که ارتباط فامیلی با انسان کافر و مشرک یا منافق موجب تأثیرپذیری انسان و افتادن به وادی خطرناک کفر و شرک و انحراف میگردد.

3- مواردی که انسان در اثر ارتباط فامیلی با شخصی گنهکار نه تنها در وی نمیتواند تأثیر بگذارد بلکه از او تأثیر می پذیرد و به گناه کشیده میشود.

4- مواردی که رفت و آمد با فامیل آلوده و مسأله دار موجب امضای اعمال وی در دید دیگران گردیده، باعث جذب سایرین به وادی گناه میگردد.

پس ارتباط فامیلی بعنوان صله رحم مورد تأکید فراوان است و قطع رحم غلط میباشد و تنها در برخی موارد اجازه داده شده است که در همین موارد هم به حداقل قطع رابطه باید کفایت نمود، نه قطع کلی مثلاً یک احوالپرسی تلفنی، سالی یکبار ضرر نمیزند، بهمان مقدار باید اکتفا نمود. . . درست مثل آنکه فامیل ما مرض خطرناک واگیرداری داشته باشد که روابط ما با او به گونه ای دیگر خواهد بود، آلودگی روحی هم همینطور است.کی از دستورات موکد دین مبین اسلام و یکی از مهم ترین آداب اجتماعی «صله رحِم» است که با عمل صحیح به آن، ریشه بسیاری از کمبودها و نیازها از بین می‌رود.صله به معنای وصل است، و در اصطلاح به احسان و اظهار عطوفت و رعایت حال دیگران گفته می‌شود.رحِم به معنی جایگاه اولاد است و در اصطلاح به مادر گفته می‌شود. و صله رحم یعنی رسیدگی و احسان به افرادی که با انسان، مادرِ مشترک داشته باشند؛ مانند عمو، عمّه، دایی، خاله و فرزندان آنها.صله رحم از دستورات عام و پرمنفعت اسلام است و کنیه های خانوادگی را از بین می‌برد:امام صادق علیه السلام فرمود:«صله رحم کن، حتی اگر با دادن یک لیوان آب به نزدیکانت باشد. بهترین صله رحم بازداشتن خویش است از آزار آنها.»حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام فرمود:«صله رحم کنید حتی اگر به سلام‌کردن باشد.»امام حسین علیه السلام فرمود:«هر کس می‌خواهد اجلش به تأخیر بیفتد و روزی‌اش زیاد شود، صله رحم کند.»رسول خدا صلی الله علیه وآله سلم فرمود:«مردی فقط از عمرش سه سال مانده ولی صله رحم می‌کند و خداوند سی سال به عمرش اضافه می‌کند؛ و مردی از عمرش سی سال مانده اما قطع رحم می‌کند و خداوند سه سال او را زنده نگه می دارد. بحمدالله مایشاء و یثبت وعنده ام الکتاب (سوره رعد آیه 39) (خداوند هر چه را که بخواهد محو می کند و هر چه را بخواهد، ثابت می‌گرداند؛ و در نزد اوست حقیقت کتاب.)»و نیز فرمود:«نیکی به پدر و مادر و صله رحم حساب روز قیامت را آسان می‌گرداند.»و نیز فرمود:«ای میسّر! گمان می‌کنم تو زیاد به اقوامت رسیدگی می‌کنی.»میسّر گفت:«بله. من وقتی در بازار کار می‌کردم و دو درهم مزد می‌گرفتم، یک درهم آن را به عمّه‌ام می‌دادم و یک درهمش را به خاله‌ام.»امام فرمود:«به خدا قسم اجل تو دو بار فرا رسید ولی هر بار تأخیر افتاد.»

قطع رحم:

قطع رحم به معنای رسیدگی نکردن و محبت نداشتن نسبت به نزدیکان است و امر بسیار ناپسندی به شمار می‌رود، به طوری که در روایات چنین آمده است:«اگر نزدیکان شما ارتباط خود را با شما قطع کردند، شما وصل کنید؛ زیرا گناه قاطع رحم بسیار عظیم است.»امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود:«صله کنید با ارحام خود، گرچه آنها با شما قطع کرده باشند.»رسول خدا فرمود:«جبرئیل علیه السلام به من خبر داد که بوی بهشت، از فاصله هزار سال راه شنیده می‌شود ولی عاق والدین و قاطع رحم و مرد سالخورده زناکار آن را نخواهند شنید- (یعنی به این اندازه از بهشت دورند).»

9- کنیز امام صادق علیه السلام می گوید:«امام در بستر بیماری و شهادت افتاده بود و گاهی از هوش می‌رفت. یک بار که به هوش آمد، فرمود به حسین بن علی بن علی - که پسر عموی پدر امام بود- هفتار دینار بدهید و به فلانی، فلان مقدار و به فلانی، فلان مقدار بدهید.به امام عرض کردم:«آیا به مردی بخشش می‌کنید که می‌خواست شما را به قتل برساند؟»امام فرمود:«آیا می‌خواهی من از آنها نباشم که خداوند توصیف کرده است:« و کسانی که بنا به امر خدا صله می کند و از پروردگارشان میترسند و از بدی حساب بیمناکند.» بله خداوند بهشت را آفرید و آن را خوشبو ساخت و بوی بهشت تا هزار سال راه می‌رود ولی عاق والدین و قاطع رحم آن بو را نمی‌شنوند.»

در روایت است که «اگر برای نیکی به پدر و مادرت مجبور باشی راهی به درازای دو سال را بپیمایی، برو و این نیکی را انجام ده، و برای صله رحم هم تا یک سال راه را طی کن!»

شخصی به رسول خدا عرض کرد:«من اقوامی دارم که به آنها احسان می‌کنم ولی آنها مرا اذیّت می‌کنند. می خواهم دیگر کاری به آنها نداشته باشم.»امام فرمود:«در این صورت خداوند همه شما را رها می کند.»عرض کرد:«پس چه کنم؟»امام فرمود:«به آن کس که تو را محروم ساخته بخشش کن و با آن کس که از تو قطع کرده بپیوند و آن را که به تو ظلم کرده، ببخش. و اگر چنین کنی خداوند پشتیبان تو خواهد بود.»

رسول خدا فرمود:«آیا می‌خواهید بگویم بهترین اخلاق دنیا و آخرت چیست؟»

گفتند:«بله یا رسول الله!»

فرمود:«اخلاق کسی است که با آن کس که از او بریده آشتی کند، و به آن کس که او را محروم کرده ببخشد، و آن را که بر او ستم کرده ببخشاید. و هر کس بخواهد مرگش به عقب بیفتد و روزی اش فراوان شود، باید تقوای الهی را پیشه سازد و صله رحم کند.»

به رسول خدا عرض کردند:« بهترین صدقه کدام است؟»

فرمود:«صدقه به خویشاوندی که دشمنی شما را در دل داشته باشد. پس صله رحم به خویشان، عام است و حتی بدخواهان را نیز شامل می‌شود.»

البته مواردی هم وجود دارد که قطع رحم اجازه داده شده است:

مواردی که ارتباط فامیلی با انسان کافر و مشرک یا منافق موجب تأثیرپذیری انسان و افتادن به وادی خطرناک کفر و شرک و انحراف می گردد.مواردی که رفت و آمد با فامیل آلوده و گنهکار موجب تایید اعمال وی در دید دیگران و جذب سایرین به وادی گناه می‌شود.با این حال، قطع رحم غلط است و در این موارد به حداقل رابطه باید کفایت کرد، نه قطع کلی؛ مثلاً یک احوالپرسی تلفنی سالیانه ضرری ندارد.

*****

+ نوشته شده در  چهارشنبه شانزدهم دی 1388ساعت 10:42  توسط حسین حمیداویان  |